Veulenproblemen in de praktijk.
Wanneer we als dierenarts geroepen worden bij een pasgeboren veulen dat het niet goed doet, is de kans groot dat we één van volgende aandoeningen (al dan niet gecombineerd) vaststellen.
Aan dit syndroom werden in het verleden al heel wat namen gegeven zoals dummy foals, barker foals of neonatal hypoxic ischemic encephalopathy.
Klinische kenmerken:
Vaak zijn deze veulens normaal bij de geboorte en treden de symptomen treden progressief op.
Algemene zwakte, verlies van zuigreflex, geen aandacht meer voor de merrie.
In ergere gevallen kunnen epilepsie-aanvallen en blindheid voorkomen. Kolieksymptomen, diarree, respiratoire distress, oligurie of zelfs anurie kunnen aanwezig zijn.
Goed, in de gevallen waarbij geen tekenen van infectie aanwezig zijn en mits snelle en intensieve therapie. In de meeste gevallen is er geen blijvende hersenschade aanwezig en ontwikkelen deze veulens zich tot normale paarden.
Prematuur of dysmatuur veulen:
Indien de dracht korter was dan 320 dagen spreken we van een prematuur veulen. Dysmature veulens vertonen dezelfde symptomen als prematuurtjes maar hadden een normale drachtduur.
Klinische kenmerken:
Klein gestalte, korte “silky”vacht, slaphangende oren, peeslaxiteit,.
Vaak hypothermie, respiratoire distress en slechts beperkte verbening van de carpaal- en tarsaalbeentjes.
Prognose:
Gereserveerd tot slecht. De beperkende factoren zijn de maturiteit van de longen en de mate van verbening van de carpaal-/tarsaalbeentjes.
Verschillende stadia zijn te onderscheiden: van beginnende infectie tot een vergevorderde toestand van “multi organ failure”.
Klinische kenmerken:
Symptomen kunnen reeds aanwezig zijn bij de geboorte of ontstaan in de eerste levensdagen.
Gestegen hart- en ademhalingsfrequentie, puntbloedingen, hyperemische kronnranden, gestuwde mucosae, koorts, enz.
Aan de hand van bijgevoegde tabel kan de sepsis score bepaald worden. Indien de score meer dan 11 bedraagt, dan is de kans groot dat er inderdaad sprake van sepsis is.
Prognose:
Sterk afhankelijk van de ergheid, het type en het stadium van de infectie (10-70%).
Uroperitoneum (blaasruptuur):
Komt voornamelijk (niet uitsluitend!) voor bij mannelijke veulens en op jonge leeftijd (24-36h), doch kan ook op wat latere leeftijd (2 tot 42 dagen) nog voorkomen. Veulens welke andere aandoeningen hebben (zoals septicaemie of PAS) of welke geboren werden na keizersnede of dystocie hebben een hogere kans op blaasrupturen.
Klinische symptomen:
Typische stand om te urineren, persen, urine druppelen, zwakte, tachycardie, tachypnee kunnen aanwezig zijn. Een opvallend peervormig gezwollen abdomen kan zichtbaar zijn. Indien urine onder de huid aanwezig is, kan oedeem ter hoogte van de buik en het preputium voorkomen.
Prognose:
Goed indien tijdig behandeld.
Blaasrupturen zijn een medische urgentie, maar geen chirurgische! Dit houdt in dat het hoge kalium gehalte in het bloed levensbedreigend is en dat dit eerst dient genormaliseerd te worden alvorens het veulen onder anesthesie te brengen.
De meeste veulens mesten vrij snel na inname van colostrum. Colostrum werkt laxerend en stimuleert de darmmotiliteit. Het meconium is zo goed als volledig uitgescheiden na 12h., waarna de mest verandert in pasteuze, gele faeces.
Indien dit niet het geval is spreken we van een meconiumimpactie welke milde tot zeer erge klinische symptomen kan geven.
Typische “arched back”houding, persen, kolieksymptomen. Door het persen kan oedeem en stuwing rond de anus ontstaan.
Toenemende tympanie kan levensbedreigend zijn.
Prognose:
Goed. In de meeste gevallen is een medicamenteuze behandeling curatief. Doch in een minderheid dient ten gevolge van de extreme tymapnie chirurgisch ingegrepen te worden.
Voor verdere informatie contacteer :
Dr. Stijn Teysen, DVM
Dr. Katrien Palmers, DVM
Dierenkliniek De Morette : +32 (0)24 54 10 00
Dierenkliniek De Bosdreef: +32 (0)93 46 76 18
