oogproblemen.html

Hoornvliesletsels bij paarden

Reageer snel en accuraat !!

Trauma en infectie aan het oog komen regelmatig voor bij het paard. Vaak kan een heel onschuldig lijkend letsel ernstige gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk dat u als eigenaar op tijd de symptomen herkent.

Groen : zicht zoals de mens (binoculair) door zijn 2 ogen tegelijk kijkt. Geel en blauw veld : zicht zoals een mens door 1 oog kijkt. Het rode deel is de blinde zone.

Wat ziet het paard?

- De ogen van het paard zijn op de zijkant van de schedel geplaatst. Deze positie geeft het paard een veel groter zichtveld dan de mens (ongeveer 350°).

- Het paard kan 40% minder details zien dan de mens, maar 50% meer dan een hond.

- In het donker ziet het paard veel beter dan de mens. Het netvlies van het paard bevat namelijk 9 maal meer staafjes dan kegeltjes. Kegeltjes zijn gevoeliger voor fel licht en zijn verantwoordelijk voor kleurperceptie terwijl staafjes zorgen voor het zien in dim licht en zijn nuttig voor detectie van beweging. Bij een plotse overgang van een lichte naar een donkere omgeving moet het oog van het paard echter wel even kunnen wennen.

- Paarden zien goed blauw, groen en geel. Rode kleuren kunnen zij echter niet herkennen. Het verkregen beeld is te vergelijken met wat een rood-groen kleurblinde mens kan zien.

- Paarden maken wel kleurassociaties: als een paard ooit een nare ervaring heeft gehad met een blauwe hindernis, kan hij in de toekomst bang blijven van een watersprong. Als een hengst ooit een slag kreeg van een schimmelmerrie kan hij weigeren om andere schimmelmerries te dekken.

Cornealetsels

Het hoornvlies, ook cornea genoemd, is de doorzichtige buitenlaag van het oog. Het bestaat uit meerdere cellagen en heeft een gemiddelde dikte van 1mm.

Beschadiging van de cornea komt regelmatig voor. Het paard beweegt zijn hoofd krachtig en snel, waardoor het oog vaak het eerste is dat ergens tegen botst.

Een ander probleem is stof of vuil dat in het oog komt. Een mens kan een haartje uit zijn oog gemakkelijk uitvissen, maar dit is voor onze viervoeters wat moeilijker.

Een klein letsel aan de cornea is vaak onzichtbaar. Als het niet snel en op een gepaste manier behandeld wordt, kan zo'n letsel snel tot een niet-helende, geïnfecteerde ulcer evolueren die zelfs tot het verlies van het oog kan leiden.

Verschillende types bacteriën en schimmels zijn normale bewoners op de cornea. Een infectie gebeurt meestal door invasie van deze micro-organismen in de diepere lagen via een defect aan de oppervlakte.

Wat kan u dan wel aan het paard merken? Meestal houdt het paard zijn oog dicht, zal hij ongemakkelijk zijn in fel licht en zal het aangetaste oog tranen.

Hoe zal uw dierenarts de diagnose stellen van een hoornvliesbeschadiging ?

Vaak zal het letsel onzichtbaar zijn voor het blote oog. Gelukkig bestaan er een paar kleurstoffen (fluoresceïne en Rose bengal) die na uitspoeling enkel het beschadigde hoornvlies blijven kleuren.

Vroege tekens van een oogprobleem:

- Als uw paard het oog deels/volledig dichthoudt is dit een indicatie dat er iets mis is. In een vroegtijdige fase van oogpijn kan men soms na aandachtige observatie merken dat de bovenste oogleden lichtjes gezakt zijn.

- Fotofobie: het paard zal comfortabeler zijn in een donkere omgeving en zal knipperen wanneer men fel licht in het oog schijnt.

- Tranend oog.

- Zwelling en roodheid in en rond het oog.

- Wondjes of sneeën ter hoogte van de oogleden (vaak ten gevolg van met het oog ergens tegen te wrijven). Het is belangrijk om deze correct te hechten, want als de oogleden niet perfect over het hoornvlies kunnen glijden kan de integriteit van deze beschadigd worden.

Met het oog op het kiezen van de juiste behandeling zal uw dierenarts eventueel een staal nemen ter hoogte van het letsel. Deze swab of afkrabsel zal helpen bepalen of er bacteriën of schimmels aanwezig zijn en er zal in het labo worden bepaald welke antibiotica best gebruikt kunnen worden.

De heling van de beschadigde cornea gebeurt op twee manieren. De eerste is een migratie van omgevende epitheelcellen, gevolgd door mitose (deling) van deze cellen. De tweede manier is de fibrovasculaire helingrespons. In de normale cornea lopen er geen bloedvaten. Later in het genezingsproces van een ulcer, zullen er kleine bloedvaatjes vanuit de omgevende weefsels (conjunctiva) tot aan het defect groeien. Via het bloed komen er ontstekingscellen en fibroblasten ter plaatse. Die zorgen voor de productie van granulatieweefsel dat het defect zal opvullen. De gemiddelde helingsnelheid van het hoornvlies is 0.6mm/dag. De heling is sneller in de eerste 5-7 dagen, maar vertraagt daarna. Een ulcer met een diameter van 7mm en een diepte van 0.5mm zal na ongeveer 12 dagen geheeld zijn indien infectie vroegtijdig gecontroleerd werd.

De behandeling van een corneaulcer hangt sterk af van de ernst van de beschadiging. Een klein oppervlakkig letsel geneest gemakkelijk indien correct behandeld. Omdat het oog heel gevoelig is, zijn pijnstillers in de eerste instantie altijd aangewezen. Daarnaast zal de dierenarts een antibioticazalf of oogdruppels voorschrijven die meerdere malen per dag in het oog moeten worden gebracht. Algemeen toegediende antibiotica zullen geen effect hebben op een oppervlakkige cornea infectie aangezien er geen bloedvaten ter plaatse aanwezig zijn.

Omdat een ulcus altijd gepaard gaat met een min of meer uitgesproken vorm van uveïtis (ontsteking van meer inwendige delen van het oog) zal het paard waarschijnlijk ook atropinedruppels krijgen. Dit product zal door het openen van de pupil latere vergroeiingen tussen die inwendige structuren voorkomen. Let wel op dat atropine een effect heeft op de motiliteit van het maagdarmstelsel. U moet uw paard dus regelmatig observeren voor koliek.

Uw dierenarts zal een paar dagen na het begin van de therapie het paard controleren. Indien er onvoldoende verbetering geboekt is, zal er dan een agressievere therapie gestart worden.

Intensieve zorg zal meestal in een kliniek gebeuren aangezien het paard zeer frequent behandeld moet worden (om de twee uur).

Om lokale medicatie gemakkelijker in het oog te kunnen brengen zal er een fijne katheter onder het ooglid worden geplaatst, die wordt vastgemaakt langs de manen. Zo kan men meerdere keer per dag het oog van op afstand behandelen.

Naast een meer frequent en aangepaste antibioticatherapie zal bij gecompliceerdere gevallen er ook een anti-proteïnasen behandeling worden gestart. Hiervoor gebruikt men meestal het eigen serum van het paard (serum is de heldere vloeistof die boven de bloedklonter blijft drijven na dat men het bloed heeft laten stollen).

Zachte contact lenzen kunnen worden gebruikt om de helende cornea te ondersteunen en te beschermen.

Soms zal de dierenarts tijdelijk de oogleden aan elkaar hechten of de derde ooglid over de cornea fixeren.

Indien een ulcer, ondanks intensieve medicamenteuze therapie, niet geneest, kan een chirurgisch ingreep (keratectomie) nodig zijn om al het dode materiaal te verwijderen en het genezingsproces te versnellen. 'Grid keratotomie' is een ingreep waarbij fijne gaatjes worden met behulp van een naald in de cornea gemaakt. Dit kan de epitheelcellen stimuleren om naar de rand van de ulcus te migreren en eraan vast te kleven. Dit laatste techniek wordt enkel gebruikt voor de behandeling van een oppervlakkige ulcer.

Soms zal er een deel van de conjunctiva (het membraan rond het oog) als natuurlijk verband worden gebruikt. Dit zorgt voor bescherming van het defect en toevoer van bloedvaten. De conjunctivale flap zal 4 to 12 weken ter plaats worden gelaten. Een nadeel van de techniek is dat het gepaard gaat met meer uitgesproken litteken vorming ter hoogte van de ulcer plaats.

Een meer recent techniek maakt gebruik van paardenamnionvlies om het defect te bedekken. Het voordeel is een betere heling en minder littekenvorming,

Mogelijke oorzaken van een niet helende ulcer:

- Een vreemd voorwerp is nog in het oog aanwezig en blijft irritatie veroorzaken.

- De infectie is nog niet onder controle: ofwel is de bacterie ongevoelig aan de gebruikte antibiotica ofwel kunnen we te maken hebben met een schimmelinfectie.

- Een complicatie bij infectie is de overvloedige secretie van bepaalde enzymen, namelijk Proteïnasen, die voor weefseldestructie zorgen (dit resulteert in een zogenaamde “melting ulcer”).

- Mogelijks is er een abces ontstaan: door de penetratie van een fijn vreemd voorwerp is er infectie tot in de diepere cornealagen gebracht. Als de punctieplaats heel klein is, kan het zijn dat het oppervlakkig defect geneest vooraleer de diepere infectie onder controle is. Meestal heeft men in dit geval met een schimmelinfectie te maken.

In zeer ernstige gevallen, als de aangepaste therapie niet tijdig werd ingesteld, kan de enige oplossing om het paard pijnvrij te krijgen een enucleatie zijn. Hierbij wordt de pijnlijke oogbal volledig verwijderd.

Eerste hulp bij oogproblemen :

- Breng uw paard naar een donkere, rustige en stofvrije omgeving. Belet dat uw paard aan het oog schuurt.

- Het paard voorzichtig benaderen. Het is mogelijk dat hij u niet ziet aankomen. Spreek tegen hem zodat hij weet dat u nadert.

- Een vreemd voorwerp in het oog zoals bijvoorbeeld een haartje of wat zand kan u proberen uitspoelen met behulp van een spuit gevuld met water.

- Probeer het oog niet open te trekken. Wacht op de dierenarts.

- Iets dat in het oog steekt moet u er niet proberen uit te trekken. Wacht af totdat de dierenarts ter plaatse komt.

- Wondjes aan de oogleden /rond het oog kan u met steriel fysiologisch water en een steriel kompres voorzichtig proper maken.

- Contacteer uw dierenarts als u een van de volgende symptomen opmerkt:

roodheid/zwelling in of rond het oog
oogvloei
bloeding
(deels) dichthouden van het oog
paard is ongemakkelijk, het wrijft of schuurt aan het oog.

- Behandel uw paard nooit zelf met een zalf of oogdruppels die corticosteroïden bevatten. Deze kunnen ernstige gevolgen hebben indien het hoornvlies beschadigd is.

Wat moeten we onthouden ?

- Zelfs een kleine beschadiging aan de oppervlakte van de cornea kan desastreuze gevolgen hebben voor het oog.

CONSULTEER DUS TIJDIG UW DIERENARTS !!

- Let op bij het gebruik van een zalfje dat u ergens in de kast vindt. De zalf kan zeer goed zijn voor de behandeling van het ene probleem, maar ernstige gevolgen hebben voor een ander probleem.

- Respecteer de instructies van uw dierenarts: geef de medicamenten op de juiste tijdstippen en in de juiste volgorde. Stop nooit de behandeling vroegtijdig, zelfs niet als het paard veel beter lijkt te zijn.

Hoornvliesletsels bij paarden Reageer snel en accuraat !! Trauma en infectie aan het oog komen regelmatig voor bij het paard. Vaak kan een heel onschuldig lijkend letsel ernstige gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk dat u als eigenaar op tijd de symptomen herkent.
Groen : zicht zoals de mens (binoculair) door zijn 2 ogen tegelijk kijkt. Geel en blauw veld : zicht zoals een mens door 1 oog kijkt. Het rode deel is de blinde zone.	Wat ziet het paard? - De ogen van het paard zijn op de zijkant van de schedel geplaatst. Deze positie geeft het paard een veel groter zichtveld dan de mens (ongeveer 350°). - Het paard kan 40% minder details zien dan de mens, maar 50% meer dan een hond. - In het donker ziet het paard veel beter dan de mens. Het netvlies van het paard bevat namelijk 9 maal meer staafjes dan kegeltjes. Kegeltjes zijn gevoeliger voor fel licht en zijn verantwoordelijk voor kleurperceptie terwijl staafjes zorgen voor het zien in dim licht en zijn nuttig voor detectie van beweging. Bij een plotse overgang van een lichte naar een donkere omgeving moet het oog van het paard echter wel even kunnen wennen. - Paarden zien goed blauw, groen en geel. Rode kleuren kunnen zij echter niet herkennen. Het verkregen beeld is te vergelijken met wat een rood-groen kleurblinde mens kan zien. - Paarden maken wel kleurassociaties: als een paard ooit een nare ervaring heeft gehad met een blauwe hindernis, kan hij in de toekomst bang blijven van een watersprong. Als een hengst ooit een slag kreeg van een schimmelmerrie kan hij weigeren om andere schimmelmerries te dekken.
Cornealetsels Het hoornvlies, ook cornea genoemd, is de doorzichtige buitenlaag van het oog. Het bestaat uit meerdere cellagen en heeft een gemiddelde dikte van 1mm. Beschadiging van de cornea komt regelmatig voor. Het paard beweegt zijn hoofd krachtig en snel, waardoor het oog vaak het eerste is dat ergens tegen botst. Een ander probleem is stof of vuil dat in het oog komt. Een mens kan een haartje uit zijn oog gemakkelijk uitvissen, maar dit is voor onze viervoeters wat moeilijker. Een klein letsel aan de cornea is vaak onzichtbaar. Als het niet snel en op een gepaste manier behandeld wordt, kan zo'n letsel snel tot een niet-helende, geïnfecteerde ulcer evolueren die zelfs tot het verlies van het oog kan leiden. Verschillende types bacteriën en schimmels zijn normale bewoners op de cornea. Een infectie gebeurt meestal door invasie van deze micro-organismen in de diepere lagen via een defect aan de oppervlakte. Wat kan u dan wel aan het paard merken? Meestal houdt het paard zijn oog dicht, zal hij ongemakkelijk zijn in fel licht en zal het aangetaste oog tranen. Hoe zal uw dierenarts de diagnose stellen van een hoornvliesbeschadiging ?
Vaak zal het letsel onzichtbaar zijn voor het blote oog. Gelukkig bestaan er een paar kleurstoffen (fluoresceïne en Rose bengal) die na uitspoeling enkel het beschadigde hoornvlies blijven kleuren.	Vroege tekens van een oogprobleem: - Als uw paard het oog deels/volledig dichthoudt is dit een indicatie dat er iets mis is. In een vroegtijdige fase van oogpijn kan men soms na aandachtige observatie merken dat de bovenste oogleden lichtjes gezakt zijn. - Fotofobie: het paard zal comfortabeler zijn in een donkere omgeving en zal knipperen wanneer men fel licht in het oog schijnt. - Tranend oog. - Zwelling en roodheid in en rond het oog. - Wondjes of sneeën ter hoogte van de oogleden (vaak ten gevolg van met het oog ergens tegen te wrijven). Het is belangrijk om deze correct te hechten, want als de oogleden niet perfect over het hoornvlies kunnen glijden kan de integriteit van deze beschadigd worden.
Met het oog op het kiezen van de juiste behandeling zal uw dierenarts eventueel een staal nemen ter hoogte van het letsel. Deze swab of afkrabsel zal helpen bepalen of er bacteriën of schimmels aanwezig zijn en er zal in het labo worden bepaald welke antibiotica best gebruikt kunnen worden. De heling van de beschadigde cornea gebeurt op twee manieren. De eerste is een migratie van omgevende epitheelcellen, gevolgd door mitose (deling) van deze cellen. De tweede manier is de fibrovasculaire helingrespons. In de normale cornea lopen er geen bloedvaten. Later in het genezingsproces van een ulcer, zullen er kleine bloedvaatjes vanuit de omgevende weefsels (conjunctiva) tot aan het defect groeien. Via het bloed komen er ontstekingscellen en fibroblasten ter plaatse. Die zorgen voor de productie van granulatieweefsel dat het defect zal opvullen. De gemiddelde helingsnelheid van het hoornvlies is 0.6mm/dag. De heling is sneller in de eerste 5-7 dagen, maar vertraagt daarna. Een ulcer met een diameter van 7mm en een diepte van 0.5mm zal na ongeveer 12 dagen geheeld zijn indien infectie vroegtijdig gecontroleerd werd. De behandeling van een corneaulcer hangt sterk af van de ernst van de beschadiging. Een klein oppervlakkig letsel geneest gemakkelijk indien correct behandeld. Omdat het oog heel gevoelig is, zijn pijnstillers in de eerste instantie altijd aangewezen. Daarnaast zal de dierenarts een antibioticazalf of oogdruppels voorschrijven die meerdere malen per dag in het oog moeten worden gebracht. Algemeen toegediende antibiotica zullen geen effect hebben op een oppervlakkige cornea infectie aangezien er geen bloedvaten ter plaatse aanwezig zijn. Omdat een ulcus altijd gepaard gaat met een min of meer uitgesproken vorm van uveïtis (ontsteking van meer inwendige delen van het oog) zal het paard waarschijnlijk ook atropinedruppels krijgen. Dit product zal door het openen van de pupil latere vergroeiingen tussen die inwendige structuren voorkomen. Let wel op dat atropine een effect heeft op de motiliteit van het maagdarmstelsel. U moet uw paard dus regelmatig observeren voor koliek. Uw dierenarts zal een paar dagen na het begin van de therapie het paard controleren. Indien er onvoldoende verbetering geboekt is, zal er dan een agressievere therapie gestart worden. Intensieve zorg zal meestal in een kliniek gebeuren aangezien het paard zeer frequent behandeld moet worden (om de twee uur).
Om lokale medicatie gemakkelijker in het oog te kunnen brengen zal er een fijne katheter onder het ooglid worden geplaatst, die wordt vastgemaakt langs de manen. Zo kan men meerdere keer per dag het oog van op afstand behandelen. Naast een meer frequent en aangepaste antibioticatherapie zal bij gecompliceerdere gevallen er ook een anti-proteïnasen behandeling worden gestart. Hiervoor gebruikt men meestal het eigen serum van het paard (serum is de heldere vloeistof die boven de bloedklonter blijft drijven na dat men het bloed heeft laten stollen). Zachte contact lenzen kunnen worden gebruikt om de helende cornea te ondersteunen en te beschermen.
Soms zal de dierenarts tijdelijk de oogleden aan elkaar hechten of de derde ooglid over de cornea fixeren. Indien een ulcer, ondanks intensieve medicamenteuze therapie, niet geneest, kan een chirurgisch ingreep (keratectomie) nodig zijn om al het dode materiaal te verwijderen en het genezingsproces te versnellen. 'Grid keratotomie' is een ingreep waarbij fijne gaatjes worden met behulp van een naald in de cornea gemaakt. Dit kan de epitheelcellen stimuleren om naar de rand van de ulcus te migreren en eraan vast te kleven. Dit laatste techniek wordt enkel gebruikt voor de behandeling van een oppervlakkige ulcer. Soms zal er een deel van de conjunctiva (het membraan rond het oog) als natuurlijk verband worden gebruikt. Dit zorgt voor bescherming van het defect en toevoer van bloedvaten. De conjunctivale flap zal 4 to 12 weken ter plaats worden gelaten. Een nadeel van de techniek is dat het gepaard gaat met meer uitgesproken litteken vorming ter hoogte van de ulcer plaats.
Een meer recent techniek maakt gebruik van paardenamnionvlies om het defect te bedekken. Het voordeel is een betere heling en minder littekenvorming,	Mogelijke oorzaken van een niet helende ulcer: - Een vreemd voorwerp is nog in het oog aanwezig en blijft irritatie veroorzaken. - De infectie is nog niet onder controle: ofwel is de bacterie ongevoelig aan de gebruikte antibiotica ofwel kunnen we te maken hebben met een schimmelinfectie. - Een complicatie bij infectie is de overvloedige secretie van bepaalde enzymen, namelijk Proteïnasen, die voor weefseldestructie zorgen (dit resulteert in een zogenaamde “melting ulcer”). - Mogelijks is er een abces ontstaan: door de penetratie van een fijn vreemd voorwerp is er infectie tot in de diepere cornealagen gebracht. Als de punctieplaats heel klein is, kan het zijn dat het oppervlakkig defect geneest vooraleer de diepere infectie onder controle is. Meestal heeft men in dit geval met een schimmelinfectie te maken.
In zeer ernstige gevallen, als de aangepaste therapie niet tijdig werd ingesteld, kan de enige oplossing om het paard pijnvrij te krijgen een enucleatie zijn. Hierbij wordt de pijnlijke oogbal volledig verwijderd.
Eerste hulp bij oogproblemen : - Breng uw paard naar een donkere, rustige en stofvrije omgeving. Belet dat uw paard aan het oog schuurt. - Het paard voorzichtig benaderen. Het is mogelijk dat hij u niet ziet aankomen. Spreek tegen hem zodat hij weet dat u nadert. - Een vreemd voorwerp in het oog zoals bijvoorbeeld een haartje of wat zand kan u proberen uitspoelen met behulp van een spuit gevuld met water. - Probeer het oog niet open te trekken. Wacht op de dierenarts. - Iets dat in het oog steekt moet u er niet proberen uit te trekken. Wacht af totdat de dierenarts ter plaatse komt. - Wondjes aan de oogleden /rond het oog kan u met steriel fysiologisch water en een steriel kompres voorzichtig proper maken. - Contacteer uw dierenarts als u een van de volgende symptomen opmerkt: roodheid/zwelling in of rond het oog oogvloei bloeding (deels) dichthouden van het oog paard is ongemakkelijk, het wrijft of schuurt aan het oog. - Behandel uw paard nooit zelf met een zalf of oogdruppels die corticosteroïden bevatten. Deze kunnen ernstige gevolgen hebben indien het hoornvlies beschadigd is.
Wat moeten we onthouden ? - Zelfs een kleine beschadiging aan de oppervlakte van de cornea kan desastreuze gevolgen hebben voor het oog. CONSULTEER DUS TIJDIG UW DIERENARTS !! - Let op bij het gebruik van een zalfje dat u ergens in de kast vindt. De zalf kan zeer goed zijn voor de behandeling van het ene probleem, maar ernstige gevolgen hebben voor een ander probleem. - Respecteer de instructies van uw dierenarts: geef de medicamenten op de juiste tijdstippen en in de juiste volgorde. Stop nooit de behandeling vroegtijdig, zelfs niet als het paard veel beter lijkt te zijn.