Neusbloeden : gevaarlijk ??
Er zijn veel mogelijke oorzaken van een bloedneus bij het paard. Het bloed kan afkomstig zijn uit de neusgangen, maar ook van dieper gelegen structuren zoals de keel, de zeefbeenregio, luchtzakken of longen. Sommige oorzaken van neusbloeden zijn onschuldig, terwijl andere acuut levensbedreigend kunnen zijn. Daarom is het belangrijk snel deskundige diergeneeskundige hulp te vragen.
Waar komt het bloed vandaan ?
Paarden hebben een zeer lang hoofd en veel van hetgeen zich afspeelt in de neus of dieper gelegen delen kan enkel goed beoordeeld worden door uitgebreider onderzoek zoals endoscopie en medische beeldvorming.
Het bloed dat we aan één of twee neusgaten zien kan afkomstig zijn uit de neusgangen, sinussen, zeefbeen regio, luchtzakken, keel, schedelbasis, longen of zeer zelden de slokdarm. Een heel klein beetje bloed aan één neusopening is vaak afkomstig uit de neusgang, doch dit betekent niet altijd dat het ook onschuldig is en het kan gepaard gaan met een belemmering van de luchtstroom door de neus.
Om als eigenaar een idee te krijgen of er al dan niet verminderde passage van lucht is door één neusgang dient U uw hand voor de neusopening te houden: indien er een vernauwing van de passagemogelijkheid is zal er langs die kant minder lucht uitstroom te voelen zijn bij uitademing in vergelijking met de andere neusopening.
Endoscopie en medische beeldvorming.
Om de oorzaak en de plaats van bloeden te weten te komen zal de dierenarts een endoscopie uitvoeren en indien nodig een biopt nemen. Hierbij wordt een stukje weefsel uit het lichaam genomen en histopathologisch onderzocht in het labo, met de bedoeling een diagnose te stellen. Een biopsie stelt de dierenarts in staat om kwaadaardige weefsels te onderscheiden van goedaardige of de aanwezigheid van amyloidose, bacteriën of schimmels aan te tonen.
Indien nodig kan ook gebruik gemaakt worden van medische beeldvorming zoals radiografie, scan of scintigrafie. Hoe eerder we weten met welke oorzaak we te maken hebben des te gemakkelijker en met meer succes zal een gerichte behandeling ingesteld kunnen worden. Gezwellen bijvoorbeeld kunnen veel makkelijker behandeld en/of verwijderd worden als ze nog klein zijn.
Tumoren en poliepen
Soms komen tumorale woekeringen voor in de wand van de keel: de prognose is sterk afhankelijk van de aard van het weefsel, de lokalisatie en de uitgebreidheid van de letsels op het moment dat de diagnose gesteld wordt.
Bloed aan de neusopening van een paard kan nogal eens afkomstig zijn uit een poliepachtige woekering ter hoogte van de zeefbeen regio, dit is aan het einde van de neusgangen. Deze poliepen worden in de medische wereld progressief ethmoid hematoma (PEH) genoemd. Als deze traag groeiende poliepen groter worden gaan ze meestal ruimte innemen in de neusgang, zodat er minder luchtpassge mogelijk is. Soms kunnen ze uitbreiden naar achter en opzij in de andere neusgang of soms zelfs tot in de sinussen. Afhankelijk van de lokalisatie en de grootte van het PEH bestaan er verschillende behandelingsmethoden zoals injecteren met een formaldehyde oplossing, cryotherapie of chirurgie. Sommige paarden kunnen zelfs rechtstaand geopereerd worden, hetgeen verminderde anethesie risico's met zich meebrengt.
In de keel bij het paard vinden we de toegang tot de luchtzakken. De luchtzakken zijn uitzakkingen van de buis van Eustachius, die een verbinding vormen tussen keel en middenoor. Elke luchtzak, een paard heeft er twee, wordt in een binnen- en buitencompartiment verdeeld door het tongbeen. In de luchtzakken bevinden zich grote bloedvaten en zenuwen, die door infecties aangetast kunnen worden.
Neusbloeden veroorzaakt door een schimmelinfectie van de luchtzakken kan een acuut levensbedreigende aandoening zijn voor uw paard. Indien de wand van een bloedvat aangetast wordt geeft dit in het begin vaak aanleiding tot enkele kleinere bloedingen, die door de eigenaar meestal opgemerkt worden als een beetje bloed aan de neusopening. Als de infectie verder woekert kan het tot een zeer erge, levensbedreigende bloeding komen. Helaas zien we nog te vaak paarden waarbij al geruime tijd neusbloeden bestaat, dat afgewimpeld wordt als een “gesprongen adertje in de neus”, terwijl zich een levensbedreigend proces aan het afspelen is in een luchtzak.
Normale luchtzak bij een paard
Luchtzak aangetast door een schimmel
Via een minimaal invasieve operatie kan een afsluitende coil in het door de schimmel aangetast bloedvat gebracht worden en kan men zo proberen een dodelijke neusbloeding te voorkomen.
Een vaak voorkomende oorzaak van neusbloeden bij paarden die zeer zware inspanningen leveren, zoals dravers, volbloeden en eventingpaarden is longbloeden. We zien het soms ook bij spring- en dressuurpaarden doch in veel mindere mate. Bij zware krachtsinspanningen zoals koersen wordt de druk in de longbloedvaten erg groot en kunnen de wanden ervan beschadigd raken met bloedingen tot gevolg. Gebeurt dit in grote bloedvaten of in veel kleinere bloedvaten op hetzelfde moment, dan ziet men uit beide neusopeningen grote hoeveelheden bloed stromen. Vaak gebeurt het echter in heel kleine mate en is er maar weinig of zelfs geen bloed zichtbaar aan de neusopeningen.
Endoscopie, liefst binnen de 6 uur na een zware inspanning laat ons toe te beoordelen waar het bloed vandaan komt. Zien we met de endoscoop geen bloed dan kan bij verdachte patiënten een broncho-alveolaire lavage (BAL) uitgevoerd worden om de diagnose te stellen. Bij een BAL wordt een lange katheter diep in de long aangebracht. Via de katheter wordt steriele fysiologische zoutoplossing in de long gebracht en weer opgezogen, waarna de spoelvloeistof microscopisch onderzocht wordt om te zien of er rode bloedcellen of ontstekingscellen aanwezig zijn.
Via een transendoscopische staalname kunnen slijmmonsters uit de luchtwegen genomen worden om te onderzoeken of er bloed aanwezig is.
Een spoor bloed in de luchtpijp gezien tijdens een endoscopie kan wijzen op longbloeden.
Neusbloeden kan ook ontstaan tijdens het uitvoeren van een neusslokdarmsondage bij paarden met koliek om na te gaan of de maag al dan niet overvuld is of ter gelegenheid van toedienen van voeding bij erg zieke paarden, die zelf niet meer willen of kunnen eten. Ook bij het uitvoeren van endoscopisch onderzoek van de luchtwegen, zoals bvb. de controle op cornage bij een keuring, of endoscopie van de maag kan het eens gebeuren dat een paard gaat bloeden uit zijn neus. Meestal is dit niet meer dan een vervelende complicatie bij de sondage en stoppen deze bloedingen spontaan door het hoofd hoog te houden of met behulp van coldpacks.
In zeer zeldzame gevallen, bijvoorbeeld bij paarden met bloedstollingssstoornissen of bij beschadiging van een erg groot bloedvat, kan blijvend bloeden optreden: een erg onaangename en maar gelukkig slechts zelden levensbedreigende situatie. Wel een zeer vervelende complicatie, omdat paarden de gewoonte hebben te beginnen briesen en/of snuiven wanneer ze iets ongewoons voelen in hun neus. Dit heeft tot gevolg dat iedereen en alles in hun omgeving bedekt wordt met bloedspatten. Bij paarden die dreigen te verbloeden kan het nodig zijn stollingsfactoren of vol bloed toe te dienen.
Ongevallen als oorzaak
Fracturen van aangezichtsbeenderen kunnen ook een oorzaak zijn van neusbloeden doch komen gelukkig zelden voor, net als infecties in het traankanaal. Bij paarden die achterover vallen en terecht komen op hun achterhoofd kunnen soms schedelbasisfracturen optreden waarbij bloedingen kunnen ontstaan in de luchtzak. Endoscopie en of medische beelvorming zijn nodig om de localisatie, ernst en omvang van de bloeding vast te stellen.
Uit het hogerstaande blijkt dat neusbloeden steeds ernstig genomen moet worden, tenzij het als een complicatie bij het uitvoeren van een neusslokdarmsondage of endoscopie van de luchtwegen of de maag ontstaan is. Het neusbloeden zelf is zelden levensbedreigend, maar ziet er soms spectaculair uit en kan aanleiding geven tot heel wat poetswerk. Echter, een aantal oorzaken van neusbloeden kunnen evolueren naar levensbedreigende situaties die zo acuut verlopen dat je zelfs geen tijd hebt om de dierenarts te bellen. Daarom is het belangrijk tijdig deskundig advies te vragen en de geïndiceerde onderzoeken te laten uitvoeren.
