Een blein heeft vele gezichten !!
De ene dag galoppeert je paard nog door de weide, de volgende dag staat het op drie benen en komt niet meer vooruit. De dierenarts diagnosticeert een blein. Wat nu?
Wat is een blein en hoe ontstaat ze?
Een blein of zoolzweer is een abces dat ontstaat in de wand of de zool van de hoef en is een van de voornaamste redenen van acuut manken bij het paard. Verschillende gebeurtenissen kunnen aan de oorsprong liggen van een blein. Vaak gaat het in de eerste plaats om een erge kneuzing van de zool waardoor er een lokale bloeding optreedt. Dit bloed vormt dan een ideaal cultuurmedium voor de groei van bacteriën.
Een andere veel voorkomende oorzaak is een nagel die te dicht of zelfs tot in de hoeflamellen (nagelbed) is geplaatst, waarlangs bacteriën tot in de hoef kunnen doordringen.
Tot slot kunnen ook kleine steentjes of vreemde voorwerpen (zoals een nagel) tot in de zool doordringen en zo de deur openzetten voor de intrede van bacteriën. Na penetratie van de bacteriën tot in de hoefwand, veroorzaken ze een infectie van de gevoelige hoeflamellen met opstapeling van etter in de hoefwand of de zool tot gevolg. Vermits de hoornschoen werkt als een stevig extern schild, kan de druk die zo ontstaat niet weg, wat extreem pijnlijk is voor het paard. Het paard is fractuurmank.
Het meest kenmerkende symptoom van een blein is een acuut, heel erg manken op stap. De voet is dikwijls warm en er is een sterke pulsatie in de bloedvaten die beiderzijds over de achterzijde van de kogel lopen.
Soms is het onderbeen gezwollen of hebben de paarden koorts en een mindere eetlust.
Bij lokale druk op de zool met een voettester toont het paard gewoonlijk een uitgesproken pijnreactie.
Bij twijfel kan een lokale anesthesie van de voet het probleem helpen lokaliseren – en tevens is een pijnvrije behandeling op deze manier mogelijk.
Bij andere paarden kunnen de symptomen echter minder duidelijk zijn en kan de infectie in de voet eerst sluimeren alvorens uit te breken. Deze paarden zijn een uitdaging voor de dierenarts vermits een snelle diagnose en juiste behandeling van uiterst belang zijn om ergere problemen te voorkomen zoals het uitbreken van de blein aan de kroonrand.
Hoe behandelen?
De eerste stap in de behandeling van een voetabces is het verwijderen van het hoefijzer. Hierbij moet elk nagelgat geïnspecteerd worden op eventuele gele of zwarte uitvloei. Vervolgens moet de exacte locatie van het abces bepaald worden met behulp van een voettester. Dit is niet altijd mogelijk, vooral bij paarden met een dikke en harde zool. Daarom zal de dierenarts soms beslissen om de voet een dag te laten weken of in een verband te zetten om zo de hoorn zachter te maken en de lokalisatie en drainage van het abces te vergemakkelijken.
De sleutel tot succes bij de behandeling van een blein is een goede en VOLLEDIGE drainage. Alle ondermijnde hoorn en al het afgestorven weefsel moeten verwijderd worden totdat een GELEIDELIJKE overgang met het omliggende gezonde weefsel wordt bekomen. Vervolgens wordt het defect gereinigd en ontsmet en opgevuld met kompressen waarna de hele voet wordt ingepakt in een verband. Twee tot drie dagen later wordt het letsel gecontroleerd en eventuele nieuwe losse hoorn verder weggesneden. Van zodra het letsel is opgedroogd, mag het ijzer er terug op, eventueel met een zoolplaat bij heel uitgebreide bleinen om de jonge hoorn wat te beschermen. Een antibioticumbehandeling is voor de meeste bleinen overbodig. Als je paard echter niet recent gevaccineerd werd tegen tetanus is een herhaling of een antitoxine zeker aangewezen.
En wat als het mis gaat ?
Wanneer de diagnose van een blein niet tijdig wordt gesteld of wanneer de drainage onvolledig is, kan het abces uitbreiden en zal het een van de volgende drie wegen volgen: uitbreiden via de zool, waarbij deze volledig ondermijnd kan worden; langs de hoefwand en vervolgens uitbreken ter hoogte van de kroonrand; of dieper doordringen en een infectie van het hoefbeen veroorzaken. In zulke gevallen is een meer doorgedreven onderzoek met radiografieën van de voet onontbeerlijk. Soms moet het paard zelfs onder algemene anesthesie worden gebracht om het letsel te inspecteren en het volledig wegsnijden van alle geïnfecteerde weefsel mogelijk te maken.
1/ Uitbreiden via de zool :
Wanneer de ganse zool ondermijnd is, moet deze volledig worden weggenomen tot aan de grens met de normale hoorn. Steunname is dan bijzonder pijnlijk voor het paard en aangepaste pijnbestrijding en ondersteuning zijn van zeer groot belang om hoefbevangenheid door overbelasting van het contralaterale been te voorkomen. De voet in kwestie wordt dan ingepakt in een verband of in een gips tot de zool opnieuw is bedekt met een nieuwe laag hoorn.
Is het abces uitgebroken ter hoogte van de kroonrand, dan moet er allereerst een goede drainage voorzien worden ter hoogte van de zool. Vervolgens moet de fistelgang gespoeld worden met fysiologische oplossing via de kroonrand totdat er geen ettervorming meer is. Indien de drainageopening sluit voor dat alle geïnfecteerde weefsel verwijderd is, zal het paard binnen afzienbare tijd weer mank worden en zal het abces weer een uitgang zoeken. Als dit fenomeen niet agressief wordt aangepakt, wordt dit een chronisch probleem en is een permanente vervorming van de hoornschoen mogelijk.
3/ Aantasting van het hoefbeen:
Indien het hoefbeen is aangetast, moet het geïnfecteerde deel van het hoefbeen worden weggenomen. Dit kan enkel gebeuren nadat een aanzienlijk deel van de hoefzool en de hoefwand werden verwijderd. Het letsel wordt dan gereinigd en gespoeld en vervolgens wordt een steriel verband geplaatst totdat het hoefbeen bedekt is met granulatieweefsel. Op dat moment wordt een gesloten ijzer geplaatst met zijdelingse lippen om het defect zo veel mogelijk te immobiliseren. De voet wordt onder verband gehouden totdat het letsel volledig bedekt is met nieuwe hoorn. Als je dan bedenkt dat de hoorn van de hoef slechts 8 tot 10 mm per maand groeit, besef je dat het herstel weken tot maanden kan duren.
Een vroege diagnose en een juiste behandeling kunnen je paard dus heel wat ellende besparen.
Boven : chronisch abces ter hoogte van de kroonrand met permanente vervorming van de hoornschoen tot gevolg. Het geïnfecteerde weefsel werd weggenomen onder algemene anesthesie met een groot defect in de zool en de wand als resultaat. Op de foto links je het resultaat na een genezingsperiode van ongeveer 6 maand. Het is dus duidelijk dat de complete heling van een dergelijk gecompliceerde blein een zeer lange weg is.