Gamma-scintigrafie : een meerwaarde bij het orthopedisch onderzoek van het paard
Gamma-scintigrafie en meer bepaald de botscan is een waardevolle diagnostische techniek die reeds gedurende meer dan twintig jaar toegepast wordt bij het orthopedisch onderzoek van paarden. De techniek is sinds enkele jaren in Dierenkliniek De Bosdreef beschikbaar.
Deze techniek is een zeer gevoelige methode om plaatsen met een verhoogd botmetabolisme op te sporen. In tegenstelling tot de andere diagnostische methoden geeft het niet de anatomische, maar de fysio(patho)logische situatie op dat moment weer. Uiteraard is scintigrafie geen op zichzelfstaande techniek. Er moet voorafgaand gedegen onderzoek hebben plaatsgevonden. Wanneer er geen harde diagnose gesteld kan worden na een goed klinisch onderzoek, diagnostische anesthesiëen, röntgenologisch en/of echografisch onderzoek, dan bestaat tegenwoordig de mogelijkheid om andere aanvullende technieken toe te passen. De voorgeschiedenis en de waarschijnlijkheids-localisatie van het probleem zullen mede de keuze bepalen tussen CT, MRI of scintigrafie.
Waar ligt de meerwaarde van de botscan ?

Door de aard van de techniek en de manier waarop de gamma-camera opgesteld is en kan gebruikt worden, is scintigrafie een ideale techniek om

  • een overzicht (full-body scan) te krijgen van het volledige paard op gebied van het skelet en de gewrichten
  • delen van het lichaam te onderzoeken die moeilijk in beeld te brengen zijn met klassieke technieken zoals radiografie en echografie, zoals bekken, rug etc.
  • onderzoek te doen bij acute kreupelheid waarbij het gewone onderzoek niet toelaat om de exacte diagnose met zekerheid te stellen
  • onderzoek te doen bij chronische pijn waarbij het niet duidelijk is waar de oorzaak van de pijn gelegen is
  • een overzicht te maken van moeilijk te onderzoeken, proximale gewrichten zoals elleboog, schouder, knie
  • te proberen een ontstekingshaard precieser te localiseren op het ogenblik dat men weet waar de pijn zich situeert, maar het klassieke onderzoek geen uitsluitsel geeft in welke structuur de ontstekingshaard zich bevindt
  • de werkelijke aard van reeds vastgestelde lesies in te proberen schatten (pathologische ontsteking versus fysiologische reactie)
  • een follow-up te bieden bij het nemen van de beslissing of een ontsteking voldoende tot rust gekomen is, vooraleer het paard terug in het werk te brengen
  • aanvullend onderzoek te doen bij kopschudden of problemen in de hals
  • bij aankoopkeuringen extra aanvullend onderzoek te doen.

Hierna geven we een aantal voorbeelden :
Een voorbeeld van een full-body scan waarbij problemen gevonden werden thv. het kroongewricht en het kootbeen in de voorbenen, en in beide spronggewrichten, waarbij rechts erger aangetast is dan links.

Hieronder een voorbeeld van een paard dat na een val duidelijk veel pijn had, maar waar het gewone onderzoek faalde om de ontstekingshaard aan te tonen. Met de botscan werd een dramatische ontstekingshaard in de rug gevonden en bleek er een fractuur aanwezig te zijn.
Hiernaast een voorbeeld van een paard dat gevallen was en nadien acuut kreupel links achter. Enkele dagen later veel beter, maar met klassiek onderzoek kon geen oorzaak aangetoond worden. Met scintigrafie bleek het paard echter een barst in het dijbeen te hebben !!!

Hieronder de controle nadat het paard 8 weken strikte boxrust gehad heeft.
Een gelijkaardig geval van een draver die acuut kreupel was na de ren. De radiografie laat geen afwijking zien, maar op de botscan is er een duidelijke hot spot die wijst op het bestaan van een barst.
Hier een scan van een veulen dat uit een rijdende trailer gesprongen was en nadien een chronisch klagende houding had. De scintigrafie laat een lineaire zone van verhoogde activiteit zien thv. het bekken. Dit wijst op het bestaan van een bekkenfractuur.
Enkele sprekende voorbeelden van problemen in elleboog, schouder en knie die met scintigrafie konden getraceerd worden daar waar het klassieke onderzoek wederom geen diagnose gaf. Het paard rechts in beeld blijkt niet alleen een schouderprobleem te hebben, maar ook een probleem in de voorknie.
Hiernaast een voorbeeld van schoudercyste die overduidelijk is op de botscan, maar op de röntgenfoto nauwelijks zichtbaar is.
Tenslotte nog enkele voorbeelden van scintigrafie van hoofd en hals. Dit kan oa. belangrijk zijn bij het onderzoek van kopschudden. Links een voorbeeld van een paard met een ontstoken tand; in het midden een paard met problemen thv. zijn kaakgewricht en rechts een paard met ataxie door erge degeneratieve veranderingen op de bovenste gewrichten van de laatste halswervels.